Ek lees dikwels in die media en in die blogosfeer hoe daar kunstig gejongleer word met die term “Afrikaan”. Baie blankes (en veral Afrikaners) sien hulself as volwaardig Afrikaan en wil met alle geweld hulle selfdefinisie aan mede-landsburgers opdring. Daar is selfs diegene wat erkenning as Afrikaan skynbaar as hoër ideaal voorhou as bloot erkenning as Suid-Afrikaner. Is Afrikanerskap en/of Suid-Afrikanerskap bloot net nie goed genoeg nie? Waarom opsoek na nog ‘n etiket? Hoekom wil jy so graag as Afrikaan erken word? Waarom hierdie amperse Oedipuskompleks? Dink en tree jy op soos ‘n Afrikaan, is jou waardestelsel dieselfde, deel jy mee aan Afrika-kulture, tale, kosse, gelowe, danse, inisiasie, tradisionele troues ens.? Ondersteun jy enige van die historiese bevrydingsbewegings? Leef jy soos ‘n Afrikaan, of leef jy soos ‘n Europeër in Afrika (met die bykomende onrealistiese verwagting dat westerse standaarde in ‘n Afrika-land moet hoogty vier)? Die blote feit dat jy hou van potjiekos, braai, buitelewe en viertrekroetes maak nie van jou ‘n Afrikaan nie.
Maar selfs al sou jy kon voldoen aan al die kriteria om teoreties as Afrikaan te kwalifiseer, bly jou selfdefinisie steeds irrelevant. Hierdie irrelevansie word duidelik illustreer deur die feit dat jy bv. in die VSA nooit as ‘n Afro-Amerikaner beskou sal word nie (wanneer laas het jy iemand na Charlize Theron hoor verwys as ‘n “Afro-Amerikaner”?). Hou maar die internasionale media dop – daar is globale sensus dat Afrikane per definisie donkerkleurig is. En waar jy ook in die wêreld reis, hang monde oop van verbasing dat daar wit boorlinge uit Afrika kan kom.
Ek dink die situasie is duidelik: Dit gaan ten diepste oor jou velkleur en gevolglik hoe die huidige politieke elite, hulle volgelinge en die res van die wêreld jou beskou. Jy bly tog maar op die ou-end die setlaar, die voormalige onderdrukker wat nog geduld word, maar wat nooit onder die wanindruk moet verkeer oor wie se land Suid-Afrika nou eintlik is nie. Jy is en bly die objek waarop Afrikane hul historiese minderwaardigheidskompleks projekteer en waarop die westerse wereld hulle kolonialistiese skuldgevoelens stapel.
Jou velkleur en Europese afkoms diskwalifiseer jou nie slegs bloot daarvan om as Afrikaan erken te word nie, meer nog….jou stem en rol in Suid-Afrika word baie effektief geneutraliseer deur bloot die spoke van die verlede op te jaag en die populistiese mistasting subtiel (en soms minder subtiel) te verkondig dat blankes per definisie rassisties is (alle Duisters is immers Nazi’s, alle Moslems terroriste en alle Afrikane onnosel) Hierdie het by verre die maklikste, mees effektiewe en suksesvolste wyse geword waarop die regime blankes van legitimiteit stroop. Die realiteit is dat die donker skadu van apartheid altyd soos ‘n stank oor blankes en spesifiek Afrikaners sal hang en hulle kanse belemmer om ooit erkenning te kry as volwaardige Afrikane met ‘n rol om te speel. In hierdie verband blyk geen boetedoening ooit genoeg te wees nie. Die hart van die saak is dat die blanke, ondanks die feit dat hy geslagte lank reeds in Suid-Afrika woon, nooit sal aanvaar word as volwaardige Afrikaan wat kan beslis oor die lotgevalle van Suid-Afrika en/of Afrika nie. Meer as dit: blankes is by verre ‘n al hoe kleinerwordende minderheid en daarom is daar nog meer rede om hul te ignoreer. Hierdie loop van gebeure vind plaas ondanks die feit dat dit juis die blanke is wat die dun, wit lyn vorm tussen volwaardige derde wêreldstatus en die wankelrige instandhouding van standaarde. Verseker is daar stemme uit die geledere van Afrikane wat hierdie tendens uitwys en beveg, maar ongelukkig word hierdie stemme ontman deur hulle bloot af te maak as meelopers van rassiste (oftewel sg. coconuts ).
Hoewel ek nie sover sal gaan om mense aan te moedig om Suid-Afrika te verlaat nie, is ek verheug dat so baie Suid-Afrikaners geleenthede in ander lande aangryp om vir hulle aldaar ‘n beter toekoms te skep. Dit is immers oorspronklik hoekom die Europese setlaars die suidpunt van Afrika as tuiste gekies het. Die keuse wat individue maak om vir hulself ‘n beter toekoms te skep, moenie verkleineer word nie. Die geskiedenis van die mensdom, migrasie en die vestiging van nuwe volke is onlosmaaklik verbind tot die strewe na iets beters. En verseker is dit nie die “maklike” uitweg soos so dikwels verkondig word nie. Om uit jou gemaksone te beweeg, is deurlopend die moeiliker opsie.
Maar die realiteit is dat daar ‘n meerderheid is wat nie uit Suid-Afrika kan of wil padgee nie. En natuurlik is dit ‘n opsie om weens diverse persoonlike redes in Suid-Afrika aan te bly en in swak omstandighede die beste te doen wat jy kan. Maar maak dit dan vir jou makliker: hou op om teen die prikkels te skop. Besef oplaas dat Suid-Afrika ‘n Afrika-staat is met Afrika-probleme, Afrika-standaarde en middelmatigheid as maatstaf. Maak vrede hiermee…en met die feit dat jy nooit erkenning as Afrikaan sal kry nie. Jou vel is te lig en jou bagasie is bloot te swaar.