Toe ek die eerste keer verneem van kastele in Japan, het ek onwillekeurig beelde opgetower van die indrukwekkende ou kastele van Europa. Maar uit die aard van die saak lyk die Japannese kastele heel anders. Hoewel die prinsiep sekerlik dieselfde is as in Europa, is dit in die praktyk vreemd en anders op die oog. Minder indrukwekkend is dit egter nie.

Dit was in die 16de eeu onder die magtige samurai, Oda Nobunaga (1534-82), wat die oprig van indrukwekkende kastele geloods is om strategiese posisies te versterk en mag te projekteer. Hierdie tyd in Japan se geskiedenis is gekenmerk deur gereelde oorloe tussen die invloedryke feodale landshere (daimyo), meestal vanuit die samurai families. Daar was alliansies, teen-alliansies, verraad, sluipmoorde en al die ander gepaardgaande intriges. Die keiser was ‘n beinvloedbare marionet en vir alle praktiese doeleindes slegs ‘n seremoniele leier, wyl die bakufu (shogun) op soortgelyk wyse beheer is deur invloedryke daimyo .




Nobunaga het na meer as ‘n honderd jaar se verdeeldheid, ‘n veldtog geloods om Japan as staat weer te verenig. Dit het hy vermag deur ander krygerfamilies te verslaan en weer strategiese alliansies met ander aan te gaan. Tydens Nobunaga se veldtog van nasionale hereniging, het hy voorts invloedryke Boeddhistiese sektes (wat self gewapende magte gehad het) verslaan. Hierdie sektes was veral invloedryk aan die imperiale hof en dit was Nobunaga se uitsluitlike doel om hulle invloed te neutraliseer. Toyotomi Hideyoshi (1536-98), sy opvolger, het hierdie proses voortgesit deur meeste van die oorblywende families in hulle vestings te verslaan en so Japan te verenig onder sentrale beheer – sy beheer.


Die bekendste kastele wat Nobunaga gebou het, was Nijo in Kyoto en Azichiyama aan die Biwa-meer, nie ver vanaf Kyoto. Behalwe vir sterk militere vestings, was die kastele ook funksioneel as administratiewe sentrums vanwaar spesifieke gebiede bestuur is. Tot en met Nobunaga se oorname was die indrukwekkendste en grootste geboue in Japan Boeddhistiese- en (tot mindere mate) Sjinto-tempels. In ‘n doelbewuste poging tot sekularisasie het Nobunaga die klem geplaas op die oprigting van grandiose kastele met steen eerder as hout. Waar Nobunaga se grootste argitektoniese nalatenskap Nijo Kasteel was, het Hideyoshi hom nie net nagedoen nie, maar oortref met die indrukwekkende, deels vergulde Osaka Kasteel, wat ‘n landmerk is in die stad van Osaka. Om die waarheid te se, was die plek waar Osaka Kasteel opgerig is, eertyds ‘n groot Boeddhistiese tempel (Osaka Hongaji), voor dit in 1580 deur Nobunaga verower en afgebrand is. Na voltooiing in 1583, was Osaka Kasteel die grootste in Japan en ‘n visuele toonbeeld van Hideyoshi se mag.

Hierdie is natuurlik ook die einste Hideyoshi wat die Imjin -oorlog (1592-1598) teen Korea en Sjina gevoer het – die oorlog waarin die beroemde Koreaanse Admiraal Yi Sun Sin legendariese status verwerf het. Tydens sy heerskappy het Hideyoshi gewone burgers ontwapen en beslis dat slegs persone van die samurai-klas voortaan swaarde kon dra. Op hierdie wyse het hy ‘n duidelike visuele klasse-onderskeid tussen gewone burgers en die samurai bewerkstellig. Hideyoshi is in 1598 oorlede en is opgevolg deur sy seun, Toyotomi Hideyori (1593-1615). Hideyori was egter op sy jeugdige ouderdom geensins in staat om te lei nie.


Gedurende die sg. Somer-oorlog van 1615 het die Tokugawa-familie (die magtigste familie in die ooste van Japan) olv Tokugawa Ieyasu (saam met Hideyoshi een van Nobunaga se voormalige samurai generaals), Osaka Kasteel verower en sodoende die mag van die Toyotomi-familie in die weste van Japan, verbreek. Gedurende die aanval is Hideyori dood (selfmoord word beweer, maar is nooit bevestig nie). Dit het die Tokugawa-era ingelui, wat eers tot ‘n einde sou kom toe Osaka Kasteel in 1868 geval het voor die aanslae van Keiser Meji (heers van 1867-1912) se imperiale magte. Die kasteel is erg beskadig tydens die Somer-oorlog, maar die Tokugawa-familie het die kasteel vanaf 1620-29 herstel tot sy voormalige glorie. Die dik mure van granietrotse van daardie tyd, staan vandag steeds ferm. In 1665 is die hooftoring ernstig deur weerlig beskadig. Deur die jare is die kasteel verder beskadig deur latere oorloe in Japan; veral met die konflik tussen die Tokugawa-familie en Keiser Meji se magte. In 1931 is die toring herstel en die hele kasteel en omliggende gebied is as ‘n historiese park vir die publiek oopgestel. Genadiglik het die kasteel ongeskonde gebly tydens die Amerikaanse bombardering van Japan in die Tweede Wereldoorlog.


Osaka Kasteel se mees indrukwekkende deel is die vyf-verdieping toring, vanwaar mens ‘n arendsoog het oor groot dele van Osaka. Hierdie is werklik ‘n asemrowende stuk argitektuur en dis te verstane waarom dit Osaka se gewildste toeriste-aantreklikheid is. Binne die toring is ‘n museum en mens kan jouself verlustig in die talle uitstallings en inligting oor die tye toe die samurai geheers het, hul trotse geskiedenis en die vreeswekkende uitrustings. Hierdie ervaring voer mens eeue terug en ek was gedring om weer Tom Cruise se epiese The Last Samurai te kyk. Met nuwe agtergrondkennis, het dit my hierdie keer selfs meer beindruk as die eerste keer. Die rolprent is ‘n baie goeie uitbeelding van die samurai en hoe hierdie klas krygers tot hul einde gekom het tydens Keiser Meji se heerskappy en dramatiese modernisering (die sg. Restourasie ).






Maar soos ander kastele, is hierdie kasteel soveel meer as net die toring. Rondom die kasteel is daar die diep mout, verskeie defensiewe mure, wagposte, woonkwartiere en reuse houthekke voor mens eers by die toring uitkom. Met die geweldige dik mure, gebou op die fondamente van reuse rots, kan mens net dink watter geweldige sterk vesting hierdie vir Hideyoshi en latere heersers was.

Osaka Kasteel, hoewel miskien die mooiste, is egter nie die grootste kasteel in Japan nie. Hierdie eer kom Himeji Kasteel toe, gelee in die pragtige stad Himeji, sowat ‘n uur se treinrit vanaf Osaka, via Kobe. Die kasteel is majestueus en groots en blote foto’s laat ongelukkig nie reg geskied aan die oorweldigende teenwoordigheid van hierdie kasteel in Himeji nie. Van oral in die stad sigbaar, is die kasteel gelee op ‘n koppie en hou dit as’t ware wag oor hierdie stad.


Himeji Kasteel se oorsprong dateer na die 14de eeu toe ‘n klein fort hier gebou is, wat later tot volwaardige kasteel ontwikkel is. Die kasteel is in 1580 deur Hideyoshi herstel van oorlogskade. Die reuse mout is in 1601 gegrawe en die kasteel is in sy volwaardige vorm voltooi gedurende 1618. Hierdie kasteel is juis op UNESCO se gedenkwaardigheidlys omdat die kasteel sedert voltooing geen ernstige skade gelei het nie en grootliks in sy oorspronklike vorm staan vandag. Die kasteel is deur die jare deur opeenvolgende families besit en gebruik as magsvesting tot en met die Meji Restorasie . Tydens 1945 het die stad Himeji twee keer onder Amerikaanse bomwerpers deurgeloop, maar wonderbaarlik is geen deel van die kasteel beskadig nie.

Die argitektuur, dikker as dik houtbalke, reuse steen onderbou, massiewe mout (20 meter breed en 6 meter diep), vestingmure en wagtorings is baie dieselfde as Osaka Kasteel, maar net op groter skaal. Die 7-verdieping toring is ook sonder die goud van Osaka Kasteel . Een van hierdie kasteel se defensiewe maatreels, is die tientalle verskillende paaie wat na die toring lei en sodoende mense verwar. Vir toeriste is dit gelukkig duidelik gemerk. Om met al die trappe tot bo in die toring te klim, is ‘n sweterige affere – veral om ‘n snikhete somersdag. Maar op die ou-end tog die moeite werd vir die vergesigte oor hierdie stad wat soos ‘n see teen die omliggende heuwels spoel.




Die kastele van Japan is absoluut die moeite werd om te besoek, veral as mens ‘n bietjie meer van hierdie land se interessante geskiedenis ken. Dis ‘n verrykende ervaring wat lewenslank in die herinnering sal leef.
